Ilidža: Termalni izvor koji je ugošćavao rimske legionare i bečku aristokratiju — a danas ga gotovo niko ne traži
Termalni izvor Ilidže predstavlja jedan od onih skrivenih dragulja za koje je šteta što ih međunarodni turisti gotovo uopšte ne poznaju – a riječ je, vjerovali ili ne, o banji čija dokumentovana istorija korištenja seže duboko u doba Rimskog carstva, što je čini jednom od najstarijih ljekovitih banja u Evropi. Kada su Rimljani na ovom mjestu izgradili naselje Aquae Sulphurae, sa termalnim bazenima u kojima su se liječili legionari i starosjedioci, vjerovatno nisu ni slutili da će se ljudi i dalje kupati u toj istoj vodi dva milenijuma kasnije – ali eto, tu smo. Voda na Ilidži izbija iz zemlje na temperaturi od 57 stepeni Celzijusa, bogata je sumporom i mineralima čija su ljekovita svojstva potvrđena brojnim naučnim studijama, a posebno je efikasna u tretmanu reumatskih oboljenja, kožnih bolesti i respiratornih tegoba. Međutim, pravi procvat Ilidža je doživjela tokom austrougarske uprave koja je počela 1878. godine – tadašnje vlasti su prepoznale ogroman potencijal ovog mjesta i pretvorile ga u mondensko lječilište po ugledu na najbolje evropske banje poput Karlovih Vari ili Baden-Badena. Podignute su elegantne vile, velelepni hoteli, uređeni parkovi i šetališta na kojima su šetale dame sa suncobranima i gospoda u frakovima, a Ilidža je postala destinacija za aristokratiju, industrijske magnate i visoke oficire iz čitave Monarhije. Hotel “Austria” i hotel “Bosna”, koji i danas dominiraju banjskim kompleksom, svjedoci su tog zlatnog doba – obnovljeni su i funkcionalni, a njihova arhitektura i dalje odiše onom starosvjetskom elegancijom koja je danas tako rijetka. I upravo tu leži paradoks koji me iznova fascinira svaki put kada posjetim Ilidžu: imate banju sa milenijumskom istorijom, sa dokazanim ljekovitim svojstvima, sa solidnom infrastrukturom i prekrasnim parkovima – a opet, mjesto je gotovo nepoznato izvan granica Bosne i Hercegovine. Dok se čitava armija turista gura u spa centrima Budimpešte i Karlovih Vari, ovdje, nadomak Sarajeva, leži banja u kojoj su se kupali još rimski centurioni, a koja danas zjapi poluprazna i čeka goste koji nikako da dođu. Ima nečeg gotovo poetski tužnog u toj zapuštenoj eleganciji – u parkovima gdje su nekada svirali orkestri i gdje su se vodili mondenski razgovori, danas uglavnom možete sresti penzionere koji igraju šah i sjećaju se vremena kada je Ilidža bila sinonim za luksuz. Nije da nema turista – ima ih, ali su to uglavnom domaći gosti i rijetki zalutali stranci koji su slučajno čuli za ovo mjesto. A potencijal je ogroman, iskreno vjerujem da bi uz malo marketinga i strateškog ulaganja Ilidža mogla postati ozbiljna konkurencija mnogim evropskim banjama – samo je potrebno da se neko sjeti ispričati njenu priču svijetu. Ukoliko volite kombinaciju istorije, zdravlja i opuštanja bez gužvi i komercijalizacije, Ilidža će vas oduševiti svojom ležernom atmosferom i onim osjećajem da ste otkrili nešto posebno, nešto što još nije preplavljeno turističkim autobusima i selfi štapovima. Toplo vam preporučujem da odvojite barem jedan dan za Ilidžu, okupate se u termalnoj vodi koja je liječila još rimske legionare, prošetate parkom i sjednete na kafu u hotelu “Austria” – i dok budete sjedili okruženi tom starinskom elegancijom, sjetite se da ste na mjestu koje je već dva milenijuma sinonim za zdravlje i odmor, i da je to nešto što se ne može kupiti nikakvim novcem.
