Državni zatvor u Vojkovićima: Četiri prstena izolacije i najčuvanija biblioteka

Došli smo do kapija najmodernijeg zatvora na Balkanu, poznatog kao “bosanski Alcatraz” u Vojkovićima. Nismo mogli vjerovati da je ovaj objekat građen po specifičnom “panoptikon” sistemu, u obliku četiri prstena koji omogućavaju maksimalnu kontrolu sa jedne centralne tačke. Ali ono što nas je najviše fasciniralo nije bila tehnologija nadzora, već biblioteka koja se krije iza ovih zidina. … Saznali smo da zatvorenici tamo imaju pristup naslovima koji se rijetko mogu naći u slobodnoj prodaji, od rijetkih pravnih spisa do filozofskih djela na više jezika. Prema dostupnim podacima, izgradnja ovog kompleksa koštala je milione, a svaki detalj je osmišljen da spriječi bilo kakav kontakt sa vanjskim svijetom. Zanimljivo je da zatvorenici u izolaciji najviše čitaju istorijske romane i literaturu za samopomoć, tražeći u knjigama slobodu koju su izgubili. Jedna od teorija sociologa koji proučavaju zatvorske sisteme kaže da ovakva arhitektura, iako moderna, vrši ogroman psihološki pritisak na pojedinca jer stvara osjećaj stalne prisutnosti čuvara. Dok smo gledali u sive zidove, shvatili smo da život iza “najskupljih rešetki” ima svoju specifičnu težinu, gdje su knjige jedini prozor u svijet koji više ne prepoznaju.