Zanimljivosti Novakova pećina na Romaniji: Legenda o hajduku koji je mogao da skoči sa vrha planine, a u pećini je ostavio mač koji niko ne može da podigne. – Pećina na strmim liticama Romanije. Starina Novak je istorijska i epska ličnost. “Mač” u pećini je zapravo stalagmit neobičnog oblika koji je narodna mašta pretvorila u oružje junaka.
Zanimljivosti Crkva u Sopotnici kod Goražda: Mjesto prve štamparije, ali jedna knjiga odštampana ovdje ima stranice koje se same okreću svakog jutra. – Crkva Sv. Georgija, zadužbina Herceg Stefana. Tu je radila prva štamparija u BiH (1519-1523). “Knjiga koja se okreće” je legenda o snazi pisane riječi i duhovnom značaju prve balkanske ćirilične štampe.
Zanimljivosti Manastir Moštanica: Svetinja koju su neprijatelji palili devet puta, ali svaki put bi se sutradan pojavila potpuno nova, bez ijednog traga gareži. – Manastir kod Kozarske Dubice. Istorijski je više puta stradao. Priča o “nestanku gareži” je legenda o brzoj obnovi koju su vršili mještani tokom noći kako bi pokazali neprijatelju da je svetinja neuništiva.
Zanimljivosti Maglajska tvrđava: Sahat-kula koja kuca već vijekovima, ali sat pokazuje vrijeme koje se ne poklapa ni sa jednom vremenskom zonom na svijetu. – Tvrđava dominira gradom. Sahat-kula je jedna od rijetkih koja i dalje mjeri vrijeme po “alaturka” sistemu (zalazak sunca je 12 sati), što zbunjuje moderne posjetioce.
Zanimljivosti Ratna džamija na Igmanu: Građevina u gustoj šumi napravljena bez ijednog eksera, ali drvo od kojeg je sagrađena nikada ne truli. – Sagrađena 1993. godine od borovog drveta. Korišćena je tehnika uklapanja greda. Visoka koncentracija smole u planinskom boru prirodno štiti drvo od vlage i insekata, pa džamija izgleda kao nova i nakon 30 godina.
Zanimljivosti Pješčane piramide kod Foče: Prirodni fenomen koji raste svake godine, a mještani tvrde da se unutar pješčanih stubova kriju okamenjeni ratnici. – Nastale su erozijom glinovitog pijeska. Slične su onima u Koloradu ili Đavoljoj varoši. Proces erozije je i dalje aktivan, pa piramide stalno mijenjaju oblik, što stvara iluziju da “rastu” ili se kreću.
Zanimljivosti Manastir Glogovac: Svetinja na visoravni gdje snijeg pada horizontalno, a unutra se čuva krst koji sija u mraku bez ikakvog izvora svjetlosti. – Manastir u Janju kod Šipova. Zbog jakih vjetrova na visoravni, mećave su specifične. Krst u manastiru je izrađen od materijala koji ima prirodnu fluorescenciju, što izaziva strahopoštovanje kod vjernika.
Zanimljivosti Kula starca Vujadina u Livnu: Stražar koji čuva grad vijekovima, ali svake godine na isti dan, iz kule izleti bijela ptica koja najavljuje sušu. – Srednjovjekovna kula na stijeni iznad Livna. Starac Vujadin je narodni junak iz pjesama. Bijela ptica je zapravo rijetka vrsta planinskog sokola koji se gnijezdi u zidinama i pojavljuje se u proljeće.
Zanimljivosti Kozara, spomenik na Mrakovici: Betonski džin koji prkosi vremenu, ali ako stanete u njegov centar, čućete otkucaje srca koji dolaze iz zemlje. – Spomenik Dušana Džamonje visok 33 metra. Sastoji se od vertikalnih betonskih segmenata. Akustika unutar spomenika fokusira zvukove iz okoline u centar, stvarajući ritmičan zvuk koji podsjeća na puls.
Zanimljivosti Stari bridge u Konjicu: Građevina koja je srušena do temelja, ali svaki kamen koji je izvađen iz rijeke bio je topliji od ljudskog tijela. – Most iz 1682. godine, srušen 1945. Obnovljen je 2009. originalnom tehnikom. Priča o toplom kamenju je metafora o ljubavi građana prema mostu, ali i geološka činjenica o sedri koja dugo zadržava toplotu sunca.
